CDO er in, Enterprise Architect er uit?

12 oktober 2018

Steeds meer organisaties stellen een CDO aan: een Chief Digital Officer. Hij of zij houdt zich voornamelijk bezig met de digitale transformatie. En dat is meer dan het almaar verder automatiseren van bestaande processen. Een CDO kijkt met een ondernemersblik naar de mogelijkheden die nieuwe digitale technologieën bieden. En dat is een heel andere manier dan hoe veel architecten gewend zijn te kijken.

Nieuwe markten voor Post NL

Een mooi voorbeeld van een bedrijf dat met zo’n blik naar digitale innovatie kijkt, is PostNL. Zij hebben de afgelopen tijd samen met Transavia een bagage-ophaaldienst ontwikkeld. PostNL haalt je koffer thuis op, checkt die in op de luchthaven en zorgt ervoor dat die klaar staat op de plaats van bestemming. Een andere nieuwe PostNL-dienst is een webshop waarop consumenten kaas van lokale boeren en kaasmakers kunnen bestellen. Echte boerenkaas, die PostNL gekoeld bij klanten aflevert. Kaasmakers in het hele land kunnen zich aansluiten en zo laagdrempelig een online verkoopkanaal openen. Hetzelfde doet PostNL met bloemen. Wil je bloemen gaan verkopen in je webshop? PostNL zorgt er aan de achterkant voor dat de order volledig wordt afgehandeld.

Voor PostNL betekent dit het uitbreiden van hun bestaande logistieke dienstverlening naar nieuwe markten. De meerwaarde zit ‘m in het feit dat de bestaande transportmiddelen en -netwerken breder kunnen worden ingezet.

Digital, wie gaat dat betalen?

Het opzetten van dergelijke nieuwe digitale producten en diensten vergt natuurlijk een investering. Concurreert de CDO op dat gebied met de CIO? Nee, in de meeste bedrijven gelukkig niet. Want het budget voor nieuwe digitale diensten wordt in vrijwel alle organisaties vanuit de business ter beschikking gesteld. Terwijl initiatieven om bestaande processen nog verder te digitaliseren gewoon betaald kunnen blijven worden vanuit het IT-budget.

Digital vraagt om andere benadering Enterprise Architectuur

Ook op het gebied van Enterprise Architectuur vraagt digital een andere benadering. Gartner maakt bijvoorbeeld het onderscheid tussen systems of record, systems of differentiation en systems of innovation. Het competitieve verschil wordt gemaakt door de systems of differentiation en de systems of innovation. De systems of differentiation bieden vooral meerwaarde in situaties waar je flexibel wilt kunnen inspelen op klantwensen. Je stelt niet langer het proces centraal, maar de klant.

De bovenste laag in het Gartner-model is die van de apps en mobiele sites; applicaties die je makkelijk weer vervangt of zelfs weggooit als ze niet meer nodig zijn. Denk bijvoorbeeld aan een tijdelijke app rondom een actie of evenement.

In de onderste laag, de systems of record, vind je de ERP-systemen die moeten zorgen voor de operational excellence. Het is het domein waarover vaak in negatieve bewoordingen gesproken wordt en beschouwd wordt als kostenpost. Waar we vaak nauwelijks bij stilstaan, is dat als de ERP-aansturing zwakke plekken heeft, die door het aanboren van nieuwe digital markten vaak alleen maar groter worden. Wie de onderste laag niet voor elkaar heeft, kan het op de bovenste lagen vaak wel vergeten.

Met de komst van de CDO krijgt de Enterprise Architect er een nieuwe stakeholder bij die hele andere eisen stelt dan de CIO. De belangrijkste vraag die de CDO stelt is wat er op iedere laag van de architectuur moet gebeuren om digitale businessmodellen daadwerkelijk te kunnen verwezenlijken.

Andere organisatorische aansturing

Ook de organisatie die hoort bij digital is anders dan die voor IT. Zoals gezegd stellen steeds meer bedrijven voor het leiden van de digitale transformatie een CDO aan. Dit is een strategische rol die niet thuishoort in de IT-organisatie. Daar zitten namelijk nog steeds de CIO met zijn Enterprise Architect, die de CDO weliswaar met raad en daad terzijde staan, maar die primair een inside-out focus hebben. De CDO heeft daarentegen een outside-in focus: wat willen klanten en hoe kan de organisatie daar met een door digitale technologie gefaciliteerd businessmodel invulling aan geven?

Als er geen aparte CDO is benoemd, dan hoort dit tot vaak het takenpakket van de CIO. Zoals gezegd hebben CIO’s traditioneel primair een inside-out focus: waar moet IT goed in zijn om de business succesvol te maken of te houden? Als ze de CDO-rol erbij krijgen, zullen ze hun aandacht dus aanzienlijk moeten verbreden. De nieuwe rol vraagt bovendien andere skills, zoals het praten van de taal van business executives. Lees ook “Recruitment van een CIO, CTO of CDO? Ben duidelijk over de invulling van de rol” over de invulling van de verschillende rollen.

Het is voor de CDO-taak nog belangrijker om aansluiting te zoeken bij de business en bij wat er buiten gebeurt. CIO’s die in hun hart eigenlijk altijd stiekem techneut zijn gebleven en meer een CTO-achtige invulling aan hun rol geven, zullen waarschijnlijk teveel door de technologie- en te weinig door de businessbril blijven kijken. Het is aan de Executive Board om dit te signaleren en de lacune op te vullen.

Hand in hand

Hoe een bedrijf het ook organiseert, het is duidelijk dat digital veel verder gaat dan IT. Het is ook duidelijk dat de twee niet zonder elkaar kunnen. Zonder goede Enterprise Architectuur zullen bijvoorbeeld de digitale initiatieven onvoldoende kunnen worden geïntegreerd met de rest van de bedrijfsvoering en als los zand aan elkaar hangen. De CIO, CDO en Enterprise Architecten zullen samen moeten optrekken.

Wil je eens met Qhuba sparren over hoe de organisatie digital het best verder kan omarmen? We komen graag langs en denken met je mee.

Auteur

Mendel Koerts Mendel.Koerts@qhuba.com - 06-11767521 - LinkedIn