Enterprise architectuur: het fundament voor digitale innovatie

17 mei 2017

Steeds meer organisaties komen erachter dat ze onder architectuur moeten gaan werken om de digitalisering beheersbaar houden. Ze hopen dat ze er zijn als ze op een of andere manier kunnen visualiseren hoe processen, applicaties en infrastructuur met elkaar samenhangen. En ja, natuurlijk is dat essentieel. Maar als je zo’n exercitie beperkt tot de IT-afdeling, dan is het de vraag of het echt gaat landen in de organisatie en of je ten volle de vruchten ervan plukt.

Werken onder digitale architectuur begint altijd bij de business en misschien zelfs wel bij het bestaansrecht van de organisatie. Bedrijfsdoelstellingen en primaire bedrijfsprocessen moeten leidend zijn. Op de IT-afdeling moeten mensen werken die in staat zijn om de business een spiegel voor te houden op het moment dat de business iets wil wat niet in lijn is met de bedrijfsdoelstellingen. De business heeft namelijk zelf vaak niet in de gaten dat het één het ander in de weg zit.

Binnen een organisatie is de IT-organisatie (de aanbodzijde) meestal wel ingevuld. Maar ook de functionele kant (vraagzijde) moet worden belegd, en wel bij de business. Informatiemanagement en functioneel beheer blijven voor veel organisaties nog steeds een uitdaging, waardoor de vraagzijde onvoldoende redeneert vanuit de primaire processen c.q. vanuit informatie en data.

Stedenbouwkundig plan als metafoor

Om de business continu te betrekken, kun je gebruikmaken van de metafoor van een stedenbouwkundig plan. Je kunt je IT-landschap beschouwen als een stad met allemaal wijken. Er zijn enkele hoofdroutes die de wijken met elkaar verbinden. Dingen binnen een wijk houden veel verband met elkaar, dingen die daarbuiten gebeuren hebben over het algemeen weinig invloed, met uitzondering van voorzieningen waar de hele stad gebruik van maakt, zoals een schouwburg of het ziekenhuis. In een wijkontwikkelingsplan staan de kaders en randvoorwaarden waar alle ontwikkelingen in die wijk aan moeten voldoen, bijvoorbeeld de minimale en maximale hoogte van de dakgoot en de rooilijn die moet worden aangehouden voor nieuwbouw. Zo lang partijen die iets ontwikkelen in een wijk zich aan die randvoorwaarden houden, kunnen ze hun eigen gang gaan. Je kunt een EA op precies dezelfde manier inrichten. Wanneer een organisatie haar enterprise architectuur, wellicht aan de hand van deze metafoor, voor alle betrokkenen helder heeft gemaakt, kan de volgende stap worden gezet: de digitalisering van de processen. Hierin spelen agile DevOps-teams een belangrijke rol. De teams krijgen eisen mee uit het stedenbouwkundig plan. Denk aan eisen op het gebied van interoperabiliteit en veiligheid. Bijvoorbeeld: hoe moet een API eruit zien? Of wat is het minimale beveiligingsniveau van een applicatie? Zo lang ze aan deze eisen voldoen kunnen ze verder precies die functionaliteit ontwikkelen die product owners uit de business willen laten realiseren. Zo creëer je snelheid in het aanpassen van je IT-omgeving aan de steeds sneller veranderende eisen en wensen vanuit de business.

Regel de digitale governance

Een enterprise architectuur helpt je om snelheid te maken in de digitalisering van je processen. Maar niet zonder de continuïteit uit het oog te verliezen. Daarom moet er bij het inrichten van een enterprise architectuur ook aandacht zijn voor governance (zie ook onze whitepaper Voldoe met COBIT aan randvoorwaarden digitale transformatie). Want een veel grotere uitdaging dan het opstellen van een enterprise architectuur ligt in het handhaven ervan. Het is zaak de architectuur blijvend te laten aansluiten bij de businessdoelstellingen. Dit moet binnen de governance-afspraken worden ingevuld. Om een goede start te maken met het invullen van de enterprise architectuur zijn er vele voorbeelden beschikbaar. Voor de Nederlandse overheid is er Nora, voor de gemeentes is er Gemma, voor het hoger onderwijs is er Hora en voor de Waterschappen is er Wilma. Een dergelijke referentiearchitectuur omvormen tot een specifieke op maat gesneden architectuur voor de eigen organisatie wordt hiermee een stuk eenvoudiger. De manier waarop je dit dan vervolgens binnen jouw organisatie gaat handhaven is overigens minder eenvoudig te realiseren. Hiervoor moet de IT governance aansluiten bij de besturing van de totale organisatie.

Solide én snel

Werken onder architectuur is dé manier om snelheid in de digitale transformatie te combineren met een solide aanpak. Het is ook een goede manier om business en IT blijvend met elkaar in gesprek te brengen en om eindelijk écht alignment te creëren. Een absolute voorwaarde om de digitale transformatie succesvol te doorlopen.

Neem contact op met Qhuba om eens te sparren over de enterprise architecture voor de eigen organisatie of het inrichten van de governance hierop.

Auteur

Mendel Koerts Mendel.Koerts@qhuba.com - 06-11767521 - LinkedIn

Whitepaper